29, 30 en 31 mei

Deze werkweek begint wat later omdat in Nederland nu eenmaal 2^e Pinksterdag wordt gevierd. Zelfs een zo katholiek land als Frankrijk kent die tweede viering van de heilige geest die over de apostelen kwam niet. Althans, er wordt gewoon gewerkt. Ik heb in het verleden wel eens voorgesteld om deze vrije dag waarvan nagenoeg niemand meer weet waarom die ook al weer vrij was, in te ruilen voor een vaste vrije 5 mei of voor een feestdag die andere geloven na aan het hart ligt. De handen gingen daarvoor niet op elkaar.

Dinsdag reis ik na een lange collegevergadering naar Den Haag voor een afsluitend diner van de Adviescommissie Informatiestromen Veiligheid. Ons rapport over de wijze waarop opsporings- en veiligheidsdiensten met geautomatiseerde databestanden omgaan en hoe ze informatie (niet) delen, is klaar en wacht op aanbieding aan de minister van BZK.
Voorafgaand aan het diner heb ik ook een overleg met de jury van de Anne Vondelingprijs voor politieke journalistiek. Wij besluiten de bijna 90-jarige NRC- columnist en analyticus Jerome Heldring te lauweren. Ik sluit niet uit dat de huidige generatie politieke journalisten stevig zal morren. Dat moet dan maar, volgend jaar beter. Ik zie ook nog kans bij te praten met de kamerleden Ineke van Gent (GL) en Miriam Sterk (CDA) en oud-kamerlid Frank de Grave (VVD). Samen waren we jaren geleden 2 weken op de Antillen en dat schept een band. Frank kan ik in zijn huidige functie van voorzitter van de Nationale Zorgautoriteit nog even aanspreken over specifieke belangen van een Nijmeegse zorginstelling.

Woensdag ga ik onder meer op ziekenbezoek bij mijn academische leermeester Tijn Kortmann. ’s Middags brengen de vergaderingen van het regionaal college van de politie en het algemeen bestuur van de veiligheidsregio mij in het gemeentehuis van Druten. We spreken over veel, maar de regionale pers is vooral geïnteresseerd in de vraag of we nu in heel Gelderland-Zuid rond oud en nieuw vreugdevuren gaan verbieden. Nee, geen uniformiteit, wel streven om lokale afwegingen goed op elkaar af te stemmen.
Eind van de middag praat ik een half uurtje bij met raadslid Jo Jansen, nuttig om elkaar goed te kunnen begrijpen. Ook een overleg met raadslid Peter Breukers die sinds kort de nieuwe plaatsvervangend voorzitter van de gemeenteraad is. Hij heeft er zin in. Over een paar weken zal hij in mijn afwezigheid een raadsvergadering leiden en dat doet hij ongetwijfeld enthousiast, kundig en met humor.

Donderdag ontvang ik eerst de directeur van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid. Daarna word ik opgehaald door een busje van de stichting Dagloon. Deze stichting heeft zijn onderkomen aan de Fresiastraat en zorgt voor zinvolle tijdbesteding van werkloze dak- en thuislozen. Allemaal hebben ze een eigen verhaal, een eigen geschiedenis die ze hier heeft gebracht. Ze horen bij Nijmegen en doen prima werk door papiertjes en rotzooi in de straten en parken op te ruimen. Schoon Nijmegen, ook dankzij Dagloon. Ik spreek af dat ik in het najaar eens een paar uur mee ga “prikken”.

Vandaag ook, naast allerlei interne overleggen, een felicitatiebezoek aan een 100-jarige Nijmeegse (het zijn toch altijd vrouwen die zo oud worden) en een uitgebreid werkbezoek van de Gevolmachtigde Minister van de Nederlandse Antillen Paul Comenencia. Samen met wethouder Lenie Scholten spreken we over het ‘Antillianen-beleid’ in onze stad en ontmoeten we vertegenwoordigers van diverse Antilliaanse maatschappelijke organisaties. Zij vormen de cruciale factor om jongeren een kader te geven en waar mogelijk een nieuwe toekomst. Nijmegen telt meer dan 2000 ingeschreven burgers van Antilliaanse afkomst en wie weet hoeveel ‘hoppers’. Juist die jongeren die geen vast werk hebben en dan eens bij tante logeren, dan eens bij maten elders, die vormen een probleem.

’s Avonds in concertgebouw De Vereeniging een mooi en soms lekker swingend dubbelconcert van de Koninklijke Zangvereniging Nijmeegs Mannenkoor en het zeer professionele koor van de Amerikaanse Rutgers University. Nijmegen meets USA…

27 mei

Pinksteren. Vandaag even op en neer naar Margraten voor Memorial Day. Nadeel is dat ik er een dag mee zoet ben, voordeel dat ik op de achterbank heel wat leeswerk kan verstouwen. Vandaag worden op het prachtige kerkhof van Margraten alle Amerikaanse militairen die in de Tweede Wereldoorlog in deze regio sneuvelden herdacht. Nijmegen is één van de grote steden die door Amerikaanse troepen (samen met de Britten) is bevrijd en niet door Canadezen die een belangrijke rol speelden in andere delen van het land. Daarom moeten we hier vertegenwoordigd zijn, vind ik. De indrukwekkende plechtigheid wordt door duizenden bezoekers bijgewoond. Bijzonder is dat vandaag ook de Amerikaanse en Nederlandse militairen die in Afghanistan omkwamen worden herdacht. Ambassadeur Joseph Arnall vergelijkt de Taliban met de Nazi’s van Hitler. Altijd een beetje riskant, dit soort vergelijkingen, maar totalitarisme kenmerkte beide regimes en een democratische rechtorde moet zich daar altijd tegen wapenen. Geholpen door militairen leg ik een mooie krans namens bestuur en bevolking van Nijmegen.

23 en 24 mei

Woensdagmiddag rijdt de dienstwagen mij gezwind naar het Duitse Moers, een kleine 100 kilometer van Nijmegen vandaan. Een stuk gezwinder dan op Nederlandse snelwegen is toegestaan, maar hier mag het en bovendien ben ik al te laat. De Euregio-raad Rijn en Waal vergadert in de mooie oude stad Moers en als voorzitter moet ik de bijeenkomst een beetje in goede banen leiden. Dat blijkt gelukkig een makkie. De vergadering stemt in met een aantal projecten, onder meer op het terrein van watermanagement (het stroomgebied van Rijn en Waal heeft zoals bekend nogal wat risico’s voor overstromingen) en we krijgen tekst en uitleg over de nieuwe planperiode voor Europese financiering. Een Duitse hoogleraar houdt een zeer indringend betoog over de noodzaak van het tegengaan van overgewicht en vetzucht onder jongeren en prijst bij de deelnemende gemeenten projecten aan die daar wat aan kunnen doen. Opmerkelijk dat de wetenschapper zelf, zacht gezegd, een nogal massief postuur heeft.

Terug in Nijmegen bezoek ik de zilversmid en emaillist Rudie Arens en diens vrouw in hun huis annex atelier aan de Berg en Dalseweg. Meneer Arens is tegen de 90 jaar en pas geleden geridderd. Daar was alle reden voor want zijn oeuvre is nationaal en internationaal befaamd. In Nijmegen zijn vele symbolen van stad en universiteit door hem ontworpen en vervaardigd. Zoals de ambtsketen van de rector, de staf van de pedel en de vele sygilla van studentendisputen, inclusief het mijne. Heel bijzonder is dat Rudie Arens in 1945 de ambtsketen van de burgemeester van Nijmegen heeft ontworpen. 62 jaar na dato draag ook ik hem, hoop ik, met ere. De kleindochter van de zilversmid is in de zaak gekomen maar ik heb niet de indruk dat grootvader het nu rustig aan gaat doen. Dat kunnen echte kunstenaars ook helemaal niet.

’s Avonds een korte raadsvergadering, waar maar weinig spannende punten op de agenda staan. De raad neemt afscheid van beleidsadviseur Mido Sofovic, die naar de staf van het college verhuist en neemt met blijdschap kennis van de nominatie van PvdA-er Stijn Verbruggen voor de uitverkiezing tot Jong Raadslid van het jaar.

Donderdag spreek ik onder meer met de Regionale Geneeskundige Functionaris, dokter Frits Coumans. In de Veiligheidsregio Gelderland Zuid speelt hij een belangrijke rol bij rampen en ongevallen en de preventie daarvan. Met de wethouders Scholten en Van Hooft en betrokken ambtenaren praat ik over de Antilliaanse gemeenschap in Nijmegen en over de landelijke ontwikkelingen rond Antilliaanse jongeren. Verder vergaderingen over de vierdaagse en over de politieregio.

’s Middags stort ik mij opnieuw in de zorg, ditmaal bezoek ik het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis. CWZ is een zgn. topklinisch ziekenhuis en voor de patiëntenzorg in Nijmegen en omstreken ontzettend belangrijk, zowel kwantitatief als kwalitatief. De Raad van Bestuur heeft een verrassing voor mij in petto en laat mij real time op een groot videoscherm een galblaasoperatie zien. In een hypermoderne OK wordt met cameraatje en joysticks geopereerd zonder dat de patiënt wordt opengesneden. De lever, galblaas en alles er omheen worden ons gratis widescreen en 10x uitvergroot aangeboden. Daar zeg je geen nee tegen. Het is fantastisch wat er technisch allemaal mogelijk is, zeer patiëntvriendelijk ook. Mijn medewerkster Marjo en ik zijn erg onder de indruk, al vinden we het niet erg als de voorstelling weer is afgelopen. De patiënt maakt het overigens uitstekend.

’s Avonds ben ik in Zwolle op uitnodiging van het Interprovinciaal Overleg. Nieuwe gedeputeerden die financiën en bestuurlijke zaken in hun portefeuille hebben, komen bijeen om over actuele ontwikkelingen te praten. Ik ben gevraagd om een inleiding te houden over de toekomst van de provincies en de relaties met het lokale bestuur. Ik heb altijd een wat ambivalent gevoel bij de provincies. Er wordt veel goed werk verricht, maar soms ook werk dat niet tot de kerntaken behoort. Aan de andere kant: provincies zorgen vaak voor extra geld voor de steden en gegeven paarden kijk je nu eenmaal niet in de bek.
Het is in ieder geval jammer dat ook dit nieuwe kabinet niet doorpakt in de bestuurlijke structuur. Geen Randstadprovincie, geen duidelijkheid over de stadsregio’s, geen concrete initiatieven voor meer differentiatie, bv. meer bevoegdheden voor de grote steden en samenvoeging van functionele regio’s (zoals politie en veiligheid) met de provincies waar de schaal dat mogelijk maakt (Friesland, Drenthe, Zeeland, Flevoland). Het blijft modderen in de polder en polderen in de modder.

22 mei

Na de collegevergadering loop ik met woordvoerder Arian Kuil naar het Valkhof voor opnamen van Netwerk. De discussie over de locatie van het Nationaal Historisch Museum is nog niet afgelopen en de NCRV maakt er voor aanstaande vrijdag een item van. Natuurlijk steunt Nijmegen Arnhem als vestigingsplaats indien de minister niet bereid is om er een open competitie van te maken. Maar voorlopig houden we maar even vast aan een eerlijke wedstrijd voor alle geïnteresseerde steden die met recht in de Nederlandse historie delen. Nederlandse en geen Hollandse, want dat wordt al te gemakkelijk synoniem verklaard. Maar de Oranjes die nu de kroon dragen komen niet uit Holland maar uit Friesland, de kerstening van de lage landen heeft zijn geschiedenis in Dokkum, Utrecht, Maastricht, niet in Amsterdam. De grote middeleeuwse kunstenaars kwamen uit Den Bosch en Nijmegen, Breda kent z’n turfschip, Overijssel zijn Hanzesteden. En ja, de oudste stad van ’t land ligt aan de Waal en niet aan de Amstel.
Raar dat de minister niet in wil gaan op de argumenten om de procedure open te gooien. Zo gesloten ken ik Ronald Plassterk niet.

Vandaag ook een aardig overleg tussen het Nijmeegse college en het stadsbestuur van Kleve. Dat zit wat anders in elkaar dan wij gewend zijn, want mijn collega Bürgermeister Theodoor Brauwer is rechtstreeks gekozen door de kiezers en de wethouders heten daar “Beigeordneten”. Het zijn inderdaad geen hoofd- maar bijrolspelers. De Bürgermeister is de baas. Al gelooft u het niet: ik ben niet jaloers.
De steden hebben veel met elkaar te maken maar verschillen ook wezenlijk. Kleve heeft geen hogere onderwijsinstellingen en veroudert, Nijmegen wordt meer en meer een jonge kennisstad. Hoe verschillend ook, we hebben we gemeenschappelijke belangen zoals een goede spoorverbinding die er ooit was, maar nu een slapend bestaan leidt.

Aan het begin van de avond vindt het eerste strategisch overleg tussen universiteit, UMCN en gemeente plaats. We hebben dat gezamenlijk ingesteld om beter van elkaar te weten wat we doen, hoe we met elkaar belangen kunnen rekening houden en waar we elkaar kunnen versterken. De beide bestuursvoorzitters en de nieuwe rector magnificus willen net zo graag investeren in een gemeenschappelijke agenda als wij, dat doet deugd.

21 mei

Gisteren het Hemelvaartweekend in Leiden wat eerder afgebroken om de laatste wedstrijd van NEC dit seizoen in eigen huis te zien. Ik wist vooraf natuurlijk niet dat NEC-Vitesse daadwerkelijk het slot van het seizoen zou worden, wel dat de derby altijd emoties losmaakt en daar moet je als burgemeester bij zijn. Helaas geen mooie pot en over de uitslag mag niet worden gecorrespondeerd. Geen Intertoto voor Nijmegen dit jaar. Maar snel vergeten en volgend seizoen beter!

Een paar nog wat beteuterd kijkende NEC-spelers zie ik vandaag terug op de Grote Markt als KNVB-directeur Harry Been met internationals Hedwiges Maduro en Stijn Schaers onze stad aandoen om de officiële beker van het komende EK voor jonge spelers te presenteren. Ze komen met een joekel van een dubbel verlengde SUV de stad binnen, daar past de hele Nijmeegse gemeenteraad wel in. Er worden ballonnen opgelaten en net als de internationals mag ik op een muurtje met gaten schieten. Ik scoor de eerste keer en besluit direct op te houden, onverwacht succes moet je koesteren.
Van Harry Been krijg ik een EK-bal cadeau en die ligt nu voor algemeen gebruik op mijn werkkamer.

’s Avonds is het jaarlijks diner van de burgemeesterskring Nijmegen e.o. in restaurant Le Marron te Malden. De kring van naaste collega’s met hun partners is een veilige haven voor elke burgemeester. Dat blijkt wel uit de woorden van de burgemeesters die we vandaag, zij het soms wat verlaat, uitluiden. Daar hoort ook de minister van BZK bij. Zij spreekt vanavond met de hoeders van zorgvuldig bestuur en orde, de rest van het kabinet met Knevel en Van der Brink. Een leuke avond voor Machteld en mij en een goed restaurant. Die Michelin-ster is verdiend, laten ze in Nijmegen de competitie maar aan gaan.

15 en 16 mei

Vanwege Hemelvaart is het een korte werkweek. Dinsdag de reguliere collegevergadering, waarin we veel aandacht besteden aan de financiële huishouding van de gemeente. We zijn bezig met de opstelling van de hoofdlijnen van de meerjarenbegroting, in Nijmegen toepasselijk Perspectiefnota geheten. Er gaan nog wel een paar vergaderingen overheen voordat we met een stevig verhaal naar buiten kunnen.
’s Middags ons maandelijks wijkbezoek, ditmaal aan de Aldenhof. We bezoeken maisonnettes en praten met bewoners. Ook gaan we op de koffie (en altijd taart..) bij zorgcentrum de Doekenborg, waar we onder meer spreken over de toekomst van de ouderenzorg in wijk, stad en regio.

De volgende dag ga ik verder met de zorg. Nu door met wethouder Lenie Scholten het Universitair Medisch Centrum St. Radboud te bezoeken. Ik ben nog van de generatie die Radboudziekenhuis zegt, maar dat is helemaal fout. Het UMC Nijmegen is immers veel meer dan een ziekenhuis en bovendien is er tegenwoordig sprake van een integratie van het academisch ziekenhuis en de medische faculteit van de universiteit. Onze gastheer is de vorig jaar van het Amsterdamse OLVG overgekomen (of overgenomen, ook in deze wereld zijn er transfers) voorzitter Emile Lohman. Enthousiast en buitengewoon open, een prima gesprekspartner. Hij en zijn collega’s laten ons verschillende onderdelen van het UMC zien. Het Vrouw en Kind-gebouw is indrukwekkend door zijn sfeer, transparantie en concept.

Op deze dag heb ik ook delegaties van de besturen van de Stichting Vierdaagse en het Actief Comité Binnenstad Nijmegen op mijn kamer. De samenwerking tussen de verantwoordelijke voor de wandelmarsen, de organisatoren van de grootse vierdaagse-feesten en de gemeente Nijmegen is belangrijk en moet voortdurend worden bewaakt. Op de meeste punten verloopt het allemaal soepel, hoewel er altijd wel kleinigheden zijn. We overdenken de mogelijkheden om komende jaren meer gezamenlijk op te trekken op het vlak van communicatie, media, promotie en presentatie. Daar is nog wel een wereld in te winnen.

De Hogeschool Arnhem Nijmegen neemt een nieuwe vleugel in gebruik van het mooie Nijmeegse campusgebouw. Ik mag die openen. Nu ja, er wordt allang in gewerkt en onderricht maar nu is het officiële moment. Steltenlopers in fraaie kostuums voeren een prachtig, zij het licht onbegrijpelijk schouwspel op. Na mijn openingspraatje hang ik door aan de slinger van een ingewikkeld apparaat te zwengelen twee loodzware vleugels om de schouders van de hoofdsteltenloper. Hij valt niet, blijft manmoedig staan en weet zelfs nog wat niet ongevaarlijke passen te lopen. Enfin, de HAN op stelten en het zal ongetwijfeld nog behoorlijk gezellig zijn geworden nadat de burgemeester en zijn ambtsketen weer zijn vertrokken.

Als laatste activiteit van de dag heb ik nog een eetafspraak in Arnhem met Commissaris van de Koningin Clemens Cornielje. Die wil weten hoe het mij bevalt na ruim vier maanden. Prima dus, ik mag hopen dat dit ook aan dit weblog kan worden afgelezen.

14 mei

Maandag is gebruikelijk de dag van ambtelijke overleggen, maar vandaag begin ik met minister Vogelaar. In het kader van haar 100 dagen – tour bezoekt ze de mooie Nijmeegse wijk Hatert. Hoewel het mij nog steeds niet duidelijk is waarom juist Hatert door de minister is uitverkoren om prachtwijk te worden, zijn wij natuurlijk wel blij met alle aandacht. Ella Vogelaar heeft er duidelijk zin in en gooit zich met verve in het wijkbezoek. Als minister voor Wonen, Wijken en Integratie is zij ondergebracht bij VROM, maar tegelijkertijd ook mijn op-opvolgster als verantwoordelijke voor het Grotestedenbeleid. Wat ik tijdens mijn periode als een gemis ervoer, nl. dat grotestedenbeleid en integratie niet in één portefeuille zaten, heeft zij kunnen herstellen. Gelukkig maar, integratie kan onderdeel zijn van Binnenlandse Zaken, van Onderwijs, van VROM of van Welzijn (VWS), maar liever niet van Justitie. Integratie en Vreemdelingenbeleid waren in ieder geval een ongelukkige combinatie en dat kwam niet alleen door Rita Verdonk.

Ella weet waar ze over spreekt, ze is al goed ingewerkt. Onder mijn voorganger als minister, Roger van Boxtel, leidde ze de taskforce Integratie, dus de aandachtswijken zijn voor haar geen terra incognita. Ik hoop wel dat de minister snel duidelijkheid geeft over wat we voor Hatert kunnen verwachten en hoe zich dat verhoudt tot de lopende afspraken in GSB. Als wethouder Hannie Kunst en ik weer afscheid nemen van de minister na een boeiend gesprek met docenten van de Hatertse open wijkschool De Klumpert, stappen wij in de dienstauto en zij op de fiets. Verschil moet er zijn.

Veel gesprekken gaan vandaag over veiligheid, onder meer het overleg met de gezagsdriehoek en aansluitend het bestuurlijk overleg met NEC. De samenwerking met bestuur en directie van NEC loopt goed, we worden of zijn het over veel (uiteindelijk) eens, bv. over preventief supportersbeleid. Alleen het alcoholbeleid is een stevig discussiepunt. Voorzitter Vincent Paes en directeur Jacco Zwart pleiten voor versoepeling van het zero-beleid op de tribunes. Ik voel daar niets voor, net als politie en OM. Supporters kunnen meer dan genoeg drinken voor en na de wedstrijd en in de pauze, daar hoeft niet ook nog bier tijdens het voetballen zelf bij. De meeste wedstrijden zijn bovendien niet op tijdstippen dat je vanzelf hevig naar alcohol zou moeten verlangen. De NEC-bestuurders zijn niet blij met deze ‘klare lijn’, maar leggen zich er node bij neer. We ondertekenen het samenwerkingsconvenant voor de komende jaren.

’s Avonds bezoeken gemeentesecretaris Pier Eringa en ik de presentatie van het programma 07-08 van Stadsschouwburg en Vereeniging. Mooie voorproefjes van een spannend seizoen in een overvolle zaal. Zelf ben ik erg onder de indruk van Gare du Nord, jazzy muziek met een fantastische zangeres. Aan het eind van de avond moet ik het podium op om uit de bek van een lieve hulphond een opgerold programmaboekje te vissen. Gelukkig heb ik een kluifje bij me gestoken. Zo’n hond maakt nog eens wat mee. Zo’n burgemeester ook.

9 tot en met 11 mei

Er zijn dagen dat de auto daadwerkelijk een rijdend kantoor is. Vandaag eerst de Europese vlag gehesen op mijn oude school, het Stedelijk Gymnasium. Het is immers de dag van Europa. Ik vertel de scholieren dat de Eurovisie-melodie, die je vroeger bij elke internationale uitzending hoorde en nu nog bij het songfestival, eigenlijk Nijmeegse muziek is. De Fransman Charpentier componeerde het muziekstuk ter gelegenheid van de Vrede van Nijmegen in 1679. Dat was dan ook de eerste vrede op een beetje Europese schaal.

Na de vlag naar Hoevelaken voor het Stimuleringsfond Volkshuisvesting, daarna naar Tiel voor het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid, dan weer naar Utrecht voor een miniconferentie met alle voorzitters van de veiligheidsregio’s en om 20.00 uur weer terug in Nijmegen om met de gemeenteraad over de brandweer te praten, maar ook over de veiligheid in de parken, de opvang van asielzoekers en de bekeuringen van fietsers.

Dat laatste doet nogal wat stof opwaaien, ik denk vooral door de foto’s die op Geenstijl.nl zijn verschenen. Mensen mogen door wegwerkzaamheden ergens niet fietsen en moeten dat ook op de stoep niet doen. Dat is hinderlijk en gevaarlijk voor wegwerkers en basisscholieren in de buurt. Ze worden een dag gewaarschuwd en de volgende dagen bekeurd op de drukke tijdstippen. Er zijn dertig bekeuringen uitgedeeld, big deal. Toch is de commotie groot, vooral omdat mensen zich er aan storen dat de politieambtenaren de fietsers “in de val” laten lopen: je wordt aangehouden na de overtreding en zonder dat je de politie eerder al kon zien. Tsja, dat lijkt me niet zo uitzonderlijk. Op de autoweg gebeurt dat altijd en bij een drankcontrole wordt ook niet een kilometer tevoren gewaarschuwd dat je moet blazen.

Donderdag staat alweer in het teken van de academie. ’s Ochtends bezoek ik het inmiddels wereldfaam bezittende FC Donderscentrum en het Max Planckinstituut. ’s Middags woon ik de viering van de dies natalis van de Radboud Universiteit bij. Bij deze gelegenheid in een stampvolle concertzaal De Vereeniging vindt ook de rectoraatsoverdracht plaats. De bij de studenten zeer geliefde bioloog Kees Blom wordt opgevolgd door de civilist Bas Kortmann, die ik nog van mijn Nijmeegse juridische jaren ken. Een mooie plechtigheid met opvallend veel zwaar gedecoreerde hooggeleerden in prachtig vol ornaat. Helaas hoor ik dat vriend en leermeester Tijn Kortmann (oudere broer) een hartoperatie moest ondergaan. Het zit hem rond festiviteiten niet mee.

’s Avonds ontvang ik in de Schepenhal van het stadhuis 150 huisartsen uit tal van Europese landen die in Nijmegen congresseren onder leiding van de hoogleraren Lagro en Van Weel. Beiden mocht ik 10 dagen geleden een fraaie onderscheiding uitreiken. Ik zie ze nu in de praktijk aan het werk.

Vrijdag breng ik een uiterst prettige ochtend door in Groesbeek. Eerst op de koffie bij pastoor Thuring in het kerkdorp Bredeweg. Pastoor Thuring is de spil van de vrijwilligers die de kennis over en inzicht in de oorlogshandelingen in deze regio van september 1944 af levend houden. Ik ben erg onder de indruk. Daarna laat collega Gerd Prick mij zijn uitgestrekte en mooie gemeente zien. Een groot deel van Nijmegen grenst aan Groesbeek, van Berg en Dal tot aan de Heilig Landstichting en de kern Groesbeek zelf. Drie ook voor Nijmegen belangrijke musea (Bevrijdingsmuseum, Oriëntalis, Afrika-museum) staan op Groesbeekse grond. De gemeentebesturen zijn gelukkig goede buren. Ik lunch bij Gerd en zijn vrouw in een mooi huis dat ooit de ambtswoning was.

’s Middags open ik onder meer de tentoonstelling in de Stratemakerstoren van 20 jaar Stedenband tussen Nijmegen en het Russische Pskov (ik moest even leren hoe ik dat uitspreek, maar het went). Ook overleg ik met prof Theo Camps, die in zijn rol van voorzitter van Berenschot samen met mij een lezing houdt op Curaçao volgende maand over de ontwikkeling van de Antilliaanse eilanden en de financiële hulp van Nederland daarbij.

Tussen de bedrijven door schrijven wethouder Hannie Kunst en ik een brief aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Deze minister wil een Nationaal Historisch Museum dat de “canon” in beeld moet brengen en heeft zonder veel toelichting een drietal steden aangewezen als potentiële vestigingslocatie. Wij willen weten waarom minister Plasterk niet voor een competitie, een openbare aanbesteding kiest. Steden als Utrecht of, vooruit, Nijmegen, zouden dan ook kunnen “bieden”(je bent de oudste stad van Nederland of niet). Benieuwd naar zijn reactie. Als er geen ruimte komt, zou dat principieel onjuist zijn, maar dan zullen we diep zuchten en vervolgens een fanclub vormen voor onze goede buur Arnhem. De geschiedenis van Nederland is immers niet alleen in het westen gemaakt, bij lange na niet!

7 en 8 mei

De week begint met poseren voor foto’s ten behoeve van een voorlichtingscampagne over bloedgroepen. Men denkt dat het bekende hoofd van de burgemeester helpt, maar met wat of waar tegen?

Na een lange middag vol ambtelijke overleggen snel naar Kleve voor het dagelijks bestuur van de Euregio Rijn en Waal. Vroeger vond ik het elke keer bijzonder als ik de grens was overgegaan. Nu merk ik het nauwelijks. Maar dat kan ook samenhangen met de luxe van een dienstauto met chauffeur. Of is het toch dat grensoverschrijdende samenwerking net zo gewoon is geworden als even een boodschap doen in een naburige stad?

’s Avonds spreek ik een internationaal symposium toe van het Instituut voor Moleculen en Materialen. Een zaal voor wizzkids, hoogintelligente wetenschappers en her en der een heus genie, zelfs een Nobelprijswinnaar. Ik vertel iets over onze ambitie om als kennisstad niet alleen wetenschappelijk toonaangevend te zijn, maar ook warm en gastvrij voor kenniswerkers van alle landen. Onder leiding van Roelof de Wijkerslooth vindt daarna een boeiende discussie met de zaal plaats die we afdrinken met een glas wijn in Chalet Brakkestein (heerlijk om daar te komen, vooral ook omdat wij er meer dan 25 jaar geleden ons huwelijk vierden).

Dinsdag alweer de universiteit, ditmaal voor nog eminenter bezoek. Na de collegevergadering spoed ik mij naar het prachtige nieuwe gebouw van de Bèta-faculteit. Samen met haar commissaris Clemens Cornielje heet ik de Koningin bij de portier van haar auto welkom. Dat vraagt het protocol, al zijn wij niet de feitelijke gastheren. De laatste keer dat ik de Koningin sprak was op een audiëntie na mijn aftreden als minister. Als het toen anders was gelopen, had ik hier niet gestaan…
Tijdens de toespraken en de rondleiding stijgt mijn bewondering tot grote hoogte. Volgens mij is de Koningin net zo’n alpha als ik, maar haar belangstelling voor de wereld van de moleculen, de kolfjes en de formules is ongekend en zelfs bespeur ik zo nu en dan begrip.

’s Avonds spreek ik, na een interview voor een van de vele glossy’s die deze regio kent, met de fractievoorzitters uit de gemeenteraad in het zgn. ‘seniorenoverleg’, wat nogal ouwelijk klinkt.
Daarna eet ik in restaurant Het Savarijn met Peter van Driel, met wie ik vorig jaar samenwerkte bij PWC. Goed om eens even bij te praten over de overheid en de vele overheidsvraagstukken.

Toespraak: Inleiding op IMM-symposium

Dames en heren,

Ik voel me buitengewoon vereerd dat ik vanavond hier mag spreken tijdens de opening van het symposium van het Instituut voor Moleculen en Materialen. Het is een bijzondere week voor het IMM en voor onze Radboud Universiteit, en daarmee ook voor de stad Nijmegen. Morgen ontvangen we hier namelijk hoog bezoek, want Hare Majesteit Koningin Beatrix zal dan officieel het nieuwe Huygensgebouw van de bètafaculteiten komen openen. Zij kan zich verzekerd voelen van gerenommeerd gezelschap, want het IMM heeft een aantal vooraanstaande wetenschappers, waaronder zelfs een Nobelprijswinnaar!, weten te strikken om te spreken op het symposium. Morgen is de hoofdrol voor hen, maar vanavond is het podium even voor mij.

Vreest u niet, ik ga hier geen inhoudelijke bijdrage leveren op het gebied van moleculen en materialen. Ik zou niet dúrven in dit gezelschap! Maar ik spreek graag met u over een onderwerp waar ik wel verstand van heb, en dat is Nijmegen.

Toespraak: Dodenherdenking

Dames en heren,

Welkom in de Stevenskerk.

In het bijzonder begroet ik de mannen en vrouwen die in de oorlogsjaren betrokken waren bij de strijd om onze vrijheid. Het is een voorrecht om u hier in ons midden te hebben.

I like to give a special welcome to the veterans.
We are honoured that you have come to our city to commemorate the brave men and women who lost their lives for the freedom of our nation, our city, our families.

“Vrijheid, grondrechten en veiligheid”. Dat is het thema van 4 en 5 mei dit jaar.

In de oorlogsjaren was niemand vrij en veilig.
En grondrechten bestonden niet.

Fundamentele rechten die samenhangen met de waardigheid van elk individueel mens, werden niet alleen niet gerespecteerd, ze werden ook ontkend.

Grondrechten zijn rechten die een ieder toekomen, omdat ieder mens zijn eigen onvervreemdbare identiteit en waardigheid heeft. De overheid moet die rechten eerbiedigen en mensen in staat stellen om de vrijheid daadwerkelijk te beleven.
Een staat die grondrechten echt respecteert, kan niet totalitair zijn.
De geschiedenis kent weinig voorbeelden van dictaturen die tegenspraak verwelkomen.

4 mei

Na Koninginnedag, toen ik natuurlijk met het bestuur van de Nijmeegse Oranjestichting het Wilhelmus zong en de festiviteiten op de Goffertweide officieel van start liet gaan, kon ik even een paar dagen vrij nemen, zoals heel veel Nederlanders. Een paar heerlijke dagen in Frankrijk.


Op 4 mei was ik echter weer present om enkele indrukwekkende herdenkingen bij te wonen. Zo kwamen mensen uit de joodse gemeenschap met andere Nijmegenaren bijeen op de Kitty de Wijzeplaats in de benedenstad om de omgekomen Nijmeegse joden te herdenken. Ik mocht een krans leggen en sprak ook nog de 83-jarige Louis de Wijze, die mij een boekje schonk over zijn overleving door moed en geluk, in de dodenwereld die Auschwitz heette. De plechtigheid was sober en mooi. Onbegrijpelijk dat de mensen die op het belendende terrasje zaten niet even gingen staan, zoveel moeite zou dat niet geweest zijn.

In een volle St. Stevenskerk klinkt postuum de vredesboodschap van Titus Brandsma, de pater karmeliet die het leven liet voor zijn sterke overtuiging en nu wellicht heilig zal worden verklaard. Ik geloof niet zo in wonderen maar wel in bewonderenswaardige mensen. In de kerk spreek ik zelf over de spanning tussen vrijheid, recht en veiligheid. Die spanning is ook in onze tijd voelbaar en noodzaakt tot reflectie. Klik hier voor de speech die ik gehouden heb.

Op het Traianusplein zijn honderden mensen samengekomen bij het “Jan van Hoof- monument”. Kort voordat de 2 minuten stilte intreden lees ik een gedicht van Remco Campert uit 1970 voor, dat ik de afgelopen dagen las.

Dag en nacht

Dag en nacht branden de ovens
zwarte vlammen lekken uit de bommenwerpers
de dennen verschroeien
hij bouwt een hut in het bos
peutert met korte vingers in de koele grond
en denkt aan het meisje drie banken voor hem
haalt melk bij de boeren
en slaapt tot het vriest.

Onbegrijpelijke berichten uit de stad
ramen worden dichtgetimmerd
auto’s langs de weg verlaten
revolvers verroesten in greppels
mannen verdwijnen, laten briefflarden achter
en de radio ruist geheimen.

Dag en nacht branden de ovens
hij verliest zijn wollen das
krijgt koorts en droomt dat zijn vader
een vlinder van zijn vingertoppen blaast.